Proces pisania pracy magisterskiej wymaga nie tylko dogłębnej analizy literatury i przeprowadzenia badań, ale także precyzyjnego określenia celu badawczego.
W metodologii badań cel musi być konkretny, uzasadniony i powiązany z problemem badawczym. Powinien także wynikać z przyjętej perspektywy teoretycznej oraz prowadzić do właściwie dobranych pytań badawczych, hipotez, metod i sposobu analizy danych.
W tym kontekście niezwykle pomocnym narzędziem okazuje się model SMART, który pozwala na precyzyjne określenie celów zgodnie z pięcioma kluczowymi kryteriami: specyficzności (Specific), mierzalności (Measurable), osiągalności (Achievable), istotności (Relevant) oraz określenia w czasie (Time-bound). Dzięki zastosowaniu tej metody możliwe jest stworzenie klarownej i logicznej struktury badawczej, co ułatwia zarówno samo pisanie, jak i późniejszą ewaluację wyników.
W tym artykule omawiam wykorzystanie modelu SMART w planowaniu badań, jego ograniczenia oraz dlaczego zbyt mechaniczne stosowanie tej koncepcji może prowadzić do uproszczeń.
Czym jest model SMART?
Model SMART to metoda formułowania celów, która zapewnia ich precyzyjne określenie i łatwiejszą realizację. Akronim SMART składa się z pięciu kluczowych kryteriów:
Konkretny (specific)
Cel badawczy powinien być wyraźnie określony. Należy sprecyzować, co dokładnie chcemy zbadać, jaki problem badawczy rozwiązać i jakie pytania postawimy. Konkretny cel pozwala skupić się na jednym aspekcie tematu, zamiast wchodzić w zbyt szeroki obszar.
Przykład: „Zbadanie wpływu strategii marketingowych na wybory konsumentów w branży e-commerce w Polsce.”
Mierzalny (measurable)
Cel powinien być mierzalny, co oznacza, że musimy być w stanie ocenić, czy osiągnęliśmy oczekiwany wynik. W badaniach naukowych mierzalność często oznacza określenie, jakie dane będą zbierane i jak będziemy je analizować.
Przykład: „Określenie, jaką część respondentów zmienia swoje zachowania zakupowe po wprowadzeniu promocji.”
Osiągalny (achievable)
Cel musi być realistyczny i możliwy do osiągnięcia w ramach dostępnych zasobów i czasu. Należy brać pod uwagę dostępność danych, możliwości badawcze oraz czas, który mamy na realizację pracy magisterskiej.
Przykład: „Przeprowadzenie ankiety wśród 200 osób, które regularnie robią zakupy online.”
Istotny (relevant)
Cel musi być związany z głównym tematem pracy magisterskiej i mieć znaczenie w kontekście rozwoju danej dziedziny. Powinien wnosić coś nowego do wiedzy w danej dziedzinie.
Przykład: „Badanie wpływu technologii AR na decyzje zakupowe konsumentów w sektorze mody, co jest aktualnym tematem w kontekście rozwoju e-commerce.”
Określenie terminu (time-bound)
Cel badawczy powinien mieć wyraźnie określony termin realizacji, co pozwala na lepsze zaplanowanie etapów pracy oraz kontrolowanie postępów.
Przykład: „Zakończenie zbierania danych do końca września, analiza wyników do połowy października, a prezentacja wyników w formie raportu do końca listopada.”
Zastosowanie modelu SMART w pracy magisterskiej pomaga w:
- uniknięciu niejasnych i zbyt szerokich celów badawczych,
- zwiększeniu efektywności pracy poprzez lepsze planowanie działań,
- ułatwieniu oceny postępów w realizacji badań,
- poprawie przejrzystości i logicznej struktury pracy.
Dlaczego model SMART pasuje do metodologii badań?
Model SMART może być wykorzystany do projektowania badań, ale nie stanowi elementu metodologii w ścisłym znaczeniu. Nie jest ani metodą badawczą, ani sposobem analizy danych, ani narzędziem do uzasadniania problemu badawczego. To raczej checklista, która pomaga sprawdzić, czy cel został sformułowany jasno i realistycznie.
Najbardziej przydaje się na etapie porządkowania projektu badawczego. Ułatwia doprecyzowanie zakresu pracy, potrzebnych danych, warunków realizacji oraz tego, czy cel nie jest zbyt ogólny, zbyt ambitny albo oderwany od dostępnych metod.
Trzeba jednak pamiętać, że w nauce nie wystarczy, by cel był konkretny i mierzalny. Musi być także uzasadniony teoretycznie, powiązany z problemem badawczym, pytaniami, hipotezami, doborem próby i sposobem analizy danych.
SMART a cel badania
Model SMART najlepiej sprawdza się przy doprecyzowaniu celu badania. Jego zadaniem jest sprawdzenie, czy cel nie jest zbyt szeroki, niejasny albo niemożliwy do zrealizowania w dostępnych warunkach.
Cel główny badania zgodny z modelem SMART
Przykład dobrze sformułowanego celu:
„Zbadanie, w jaki sposób media społecznościowe wpływają na poziom zaangażowania politycznego młodych dorosłych w Polsce na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych wśród 300 studentów w okresie od stycznia do marca 2025 roku.”
Cel jest konkretny, mierzalny, osiągalny, istotny i określony w czasie.
Przykład źle sformułowanego celu:
„Przeanalizowanie wpływu Internetu na społeczeństwo.”
Cel jest zbyt ogólny, nie określa mierzalnych wskaźników ani kontekstu badań.
Określanie celów szczegółowych i pytań badawczych
Po sformułowaniu celu głównego warto określić cele szczegółowe oraz pytania badawcze. Dzięki temu możliwe jest stopniowe dochodzenie do wniosków i logiczna struktura pracy.
Przykłady celów szczegółowych zgodnych z modelem SMART:
- Określenie najczęściej wykorzystywanych mediów społecznościowych wśród studentów w Polsce.
- Analiza zależności między czasem spędzanym na platformach społecznościowych a deklarowanym poziomem zainteresowania polityką.
- Ocena wpływu algorytmów rekomendujących treści na kształtowanie opinii politycznych użytkowników.
Przykłady pytań badawczych:
- Jakie media społecznościowe są najczęściej wykorzystywane przez młodych dorosłych w Polsce?
- Czy istnieje związek między czasem spędzanym w social mediach a uczestnictwem w wyborach?
- Jakie treści polityczne najczęściej pojawiają się w rekomendowanych postach użytkowników?
Warto przeczytać: Jak napisać pracę magisterską bez plagiatu?
W badaniach ilościowych kryterium mierzalności zwykle jest prostsze, ponieważ autor może odwołać się do zmiennych, wskaźników, ankiet lub danych liczbowych. W badaniach jakościowych nie zawsze chodzi o pomiar w sensie liczbowym. Celem może być opisanie doświadczeń, rozpoznanie sposobów argumentacji, analiza wypowiedzi albo rekonstrukcja znaczeń. Wtedy „mierzalność” lepiej rozumieć jako możliwość rzetelnego zebrania i przeanalizowania materiału.
Dlatego SMART jest przydatny wtedy, gdy pomaga zawęzić cel i przełożyć go na realny projekt badawczy.
SMART a problem badawczy, pytania badawcze i hipotezy
Model SMART może pomóc uporządkować cel badania, ale nie zastępuje problemu badawczego, pytań badawczych ani hipotez. Każdy z tych elementów pełni inną funkcję w projekcie badawczym.
Problem badawczy określa, co wymaga wyjaśnienia, sprawdzenia lub lepszego zrozumienia. To punkt wyjścia całego badania. Jeśli problem jest niejasny, nawet poprawnie sformułowany cel nie wystarczy, ponieważ badanie może być dobrze zaplanowane technicznie, ale słabe poznawczo.
Pytania badawcze rozwijają problem badawczy. Pokazują, na jakie konkretne kwestie autor chce odpowiedzieć. Dobre pytania badawcze wynikają z problemu i prowadzą do wyboru odpowiednich metod oraz narzędzi badawczych.
Hipotezy pojawiają się wtedy, gdy autor zakłada określoną zależność, różnicę lub kierunek relacji między zmiennymi. Nie każde badanie wymaga hipotez. W badaniach jakościowych częściej stosuje się pytania badawcze, ponieważ celem może być opis, interpretacja albo rekonstrukcja znaczeń, a nie testowanie przewidywanej zależności.
Model SMART może być użyty dopiero po uporządkowaniu tych elementów. Pomaga sprawdzić, czy cel wynikający z problemu badawczego jest możliwy do realizacji i czy da się go przełożyć na konkretne działania badawcze. Nie odpowiada jednak na pytanie, czy sam problem jest trafnie postawiony.
Przykład:
Problem badawczy:
Jakie czynniki wpływają na motywację pracowników administracyjnych w małych i średnich przedsiębiorstwach?
Pytanie badawcze:
Które czynniki motywacyjne pracownicy administracyjni wskazują jako najważniejsze?
Hipoteza:
Pracownicy administracyjni częściej wskazują stabilność zatrudnienia i atmosferę w zespole niż wysokość wynagrodzenia jako główne źródła motywacji.
Cel badania doprecyzowany z użyciem SMART:
Celem badania jest określenie najczęściej wskazywanych czynników motywacyjnych wśród pracowników administracyjnych zatrudnionych w małych i średnich przedsiębiorstwach na podstawie wyników ankiety przeprowadzonej w wybranej grupie respondentów.
W tym przykładzie SMART nie tworzy problemu badawczego ani hipotezy. Pomaga jedynie dopracować cel tak, aby był konkretny, możliwy do zbadania i zgodny z zakresem pracy.
Najczęstszy błąd polega na tym, że autor zaczyna od celu sformułowanego według SMART, a dopiero później próbuje dopasować do niego problem badawczy i pytania. Kolejność powinna być odwrotna. Najpierw trzeba określić, co wymaga zbadania. Dopiero później można doprecyzować cel i sprawdzić, czy jest realistyczny, konkretny oraz powiązany z metodą badawczą.
Korzyści z zastosowania modelu SMART w pracach badawczych
- Precyzyjność i klarowność celów – wyraźnie określone cele pomagają skupić się na kluczowych aspektach badania.
- Lepsza organizacja pracy – wyznaczenie konkretnych terminów i mierników sukcesu umożliwia efektywne zarządzanie czasem.
- Zwiększenie motywacji – jasno sprecyzowane cele, które są możliwe do osiągnięcia, motywują do pracy i pomagają w utrzymaniu koncentracji.
- Łatwiejsza weryfikacja wyników – dzięki mierzalnym celom łatwiej ocenić, czy badanie zakończyło się sukcesem.
Jak doprecyzować cel badania przed użyciem SMART?
Formułowanie celów badawczych zgodnie z modelem SMART wymaga nie tylko logicznego myślenia, ale także zastosowania odpowiednich narzędzi i technik, które ułatwią ich precyzyjne określenie. Oto kilka z nich:
Metoda 5W+H (Who, What, Where, When, Why, How)
Zadawanie pytań w oparciu o schemat 5W+H pozwala ona przełożyć ogólny pomysł na bardziej precyzyjny cel badawczy i go doprecyzować.
Who? Kogo dotyczy badanie?
Należy określić badaną grupę, na przykład pracowników sektora IT, nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, pacjentów po określonym typie leczenia albo użytkowników konkretnej usługi.
What? Czego dotyczy badanie?
Trzeba wskazać główne zjawisko, zależność, doświadczenie, opinię lub proces, który ma zostać przeanalizowany.
Where? W jakim kontekście prowadzone będzie badanie?
Kontekst może oznaczać kraj, region, typ organizacji, środowisko pracy, placówkę edukacyjną albo grupę społeczną.
When? Jakiego okresu dotyczy analiza?
Nie każde badanie wymaga dokładnych ram czasowych, ale często trzeba określić, czy analiza dotyczy aktualnej sytuacji, zmian po określonym wydarzeniu albo konkretnego przedziału lat.
Why? Dlaczego ten problem warto zbadać?
To pytanie pomaga sprawdzić, czy cel ma uzasadnienie, a nie jest tylko opisem dowolnie wybranego tematu.
How? W jaki sposób zostaną zebrane i przeanalizowane dane?
Na tym etapie nie trzeba jeszcze opisywać całej procedury metodologicznej, ale warto sprawdzić, czy cel da się powiązać z realną metodą badawczą.
Przykład dla tematu dotyczącego pracy zdalnej:
Who: pracownicy sektora IT w Polsce.
What: doświadczenia związane z efektywnością pracy zdalnej.
Where: firmy technologiczne działające w Polsce.
When: okres po upowszechnieniu pracy zdalnej.
Why: praca zdalna zmieniła sposób organizacji pracy i relacje w zespołach.
How: wywiady jakościowe lub ankieta wśród pracowników.
Zawężenie tematu
Zawężenie tematu jest potrzebne przed zastosowaniem modelu SMART, ponieważ zbyt szeroki temat prawie zawsze prowadzi do niejasnego celu badania. Autor wie wtedy, o czym chce pisać, ale nie wie jeszcze, co dokładnie chce sprawdzić, opisać albo wyjaśnić.
Przykładem zbyt szerokiego tematu może być „praca zdalna a efektywność pracowników.„
Warto przeczytać: Źródła do pracy magisterskiej i licencjackiej
Taki temat wskazuje ogólny obszar zainteresowania, ale nie określa jeszcze grupy badanej, kontekstu, zakresu analizy ani rodzaju danych. Trudno na jego podstawie sformułować cel, pytania badawcze i metodę.
Po zawężeniu temat może brzmieć: „Wpływ pracy zdalnej na samoocenę efektywności pracowników sektora IT w Polsce po 2020 roku.„
W tej wersji wiadomo już, czego dotyczy badanie, kogo obejmuje, w jakim kontekście będzie prowadzone i jaki aspekt efektywności zostanie przeanalizowany. Dopiero tak przygotowany temat można sensownie sprawdzić za pomocą kryteriów SMART.
Zawężając temat, warto odpowiedzieć na kilka pytań:
- jakiej grupy dotyczy badanie,
- jakiego zjawiska, procesu lub problemu dotyczy analiza,
- w jakim kontekście będzie prowadzone badanie,
- jaki zakres czasowy ma znaczenie,
- czy dostępne są dane, respondenci, źródła lub materiały potrzebne do realizacji badania.
Metoda SMART w wersji rozszerzonej (SMARTER)
Metoda SMARTER dodaje do klasycznej koncepcji dwa dodatkowe elementy: E – Evaluated (Ewaluowany) i R – Reviewed (Przeglądany).
W kontekście badań naukowych ten wariant może być przydatny, ponieważ przypomina, że cel badania nie powinien być zapisany raz i pozostawiony bez kontroli.
Element Evaluated oznacza, że cel należy ocenić pod względem jego przydatności, spójności i możliwości realizacji. Nie chodzi wyłącznie o to, czy cel brzmi poprawnie. Trzeba sprawdzić, czy wynika z problemu badawczego, czy da się go powiązać z pytaniami badawczymi oraz czy wybrana metoda pozwoli zebrać dane potrzebne do jego osiągnięcia.
Element Reviewed wskazuje, że cel może wymagać ponownego przeglądu na kolejnych etapach pracy. W praktyce zdarza się, że po analizie literatury, konsultacji z promotorem, pilotażu narzędzia badawczego albo pierwszym kontakcie z materiałem badawczym autor musi doprecyzować zakres badania. Nie oznacza to błędu. Oznacza raczej, że projekt badawczy został skonfrontowany z realnymi ograniczeniami.
SMARTER może być szczególnie użyteczny wtedy, gdy badanie rozwija się etapami. Dotyczy to na przykład projektów jakościowych, badań terenowych, analiz dokumentów, wywiadów oraz prac, w których zakres materiału zmienia się po pierwszej weryfikacji źródeł lub respondentów.
Trzeba jednak uważać, aby nie traktować SMARTER jako bardziej „naukowej” wersji SMART. Dodanie dwóch liter nie rozwiązuje problemów metodologicznych. Jeśli problem badawczy jest źle postawiony, pytania są niespójne, a metoda nie pasuje do celu, samo rozszerzenie modelu niczego nie naprawi. SMARTER ma sens tylko jako narzędzie kontroli i korekty celu, a nie jako substytut projektu metodologicznego.
Po sformułowaniu celu sprawdź, czy można go ewaluować (np. czy wyniki będą mierzalne i podlegać ocenie).
Po zakończeniu badań dokonaj przeglądu celu i ustal, czy faktycznie udało się go osiągnąć zgodnie z pierwotnymi założeniami?
Konsultacje i burza mózgów
Cel badania warto skonfrontować z innymi osobami, zanim zostanie ostatecznie zapisany w metodologii. Autor często zna temat zbyt dobrze albo przeciwnie, widzi go jeszcze zbyt ogólnie. Rozmowa z promotorem, opiekunem naukowym, członkiem zespołu badawczego albo osobą znającą daną dziedzinę pomaga wychwycić niejasności, których sam autor może nie zauważyć.
Konsultacja nie powinna polegać wyłącznie na pytaniu, czy cel „brzmi dobrze”. Lepsze są pytania konkretne:
- czy cel jest wystarczająco zawężony,
- czy wynika z problemu badawczego,
- czy da się go przełożyć na pytania badawcze,
- czy zaplanowana metoda pozwoli go osiągnąć,
- czy zakres badania jest realistyczny,
- czy nie brakuje ważnego kontekstu teoretycznego lub praktycznego.
Burza mózgów może być przydatna na wcześniejszym etapie, gdy autor ma temat, ale nie potrafi jeszcze wskazać głównego kierunku badania. Warto wtedy wypisać możliwe problemy, grupy badane, źródła danych, metody i ograniczenia. Dopiero później należy wybrać te elementy, które tworzą spójną i możliwą do realizacji koncepcję.
Najważniejsze jest to, aby po konsultacji nie dopisywać do celu wszystkiego, co zostało zasugerowane. Dobre uwagi pomagają zawęzić badanie, a nie je rozbudować bez końca. Jeśli po rozmowie cel staje się dłuższy, bardziej złożony i trudniejszy do przeprowadzenia, trzeba wrócić do pytania, co naprawdę ma zostać zbadane.
Rola promotora w dopracowywaniu celów pracy magisterskiej
Promotor pracy magisterskiej odgrywa kluczową rolę w procesie formułowania i dopracowywania celów badawczych.
Zwykle wiedza oraz doświadczenie promotora pomagają studentowi w precyzyjnym określeniu celów nie tylko zgodnie z metodą SMART, co zwiększa szanse na pomyślne zakończenie badań i sprawne pisanie pracy magisterskiej.
W osobnym artykule obszernie wyjaśniamy wpływ promotora na badania i pisanie pracy.
Najczęstsze błędy przy stosowaniu SMART
Model SMART może pomóc w doprecyzowaniu celu badania, ale łatwo użyć go zbyt mechanicznie. Najczęstsze błędy pojawiają się wtedy, gdy autor traktuje SMART jako gotowy przepis na metodologię, a nie jako narzędzie pomocnicze.
Utożsamianie SMART z metodologią
SMART nie zastępuje problemu badawczego, pytań badawczych, hipotez, doboru metody ani sposobu analizy danych. Cel może spełniać kryteria SMART, a mimo to badanie nadal może być źle zaprojektowane. Dzieje się tak wtedy, gdy cel jest konkretny formalnie, ale nie wynika z realnego problemu badawczego.
Zbyt techniczne rozumienie mierzalności
W badaniach ilościowych mierzalność zwykle oznacza możliwość zebrania danych liczbowych, porównania wyników albo sprawdzenia zależności między zmiennymi. W badaniach jakościowych sytuacja wygląda inaczej. Tam nie zawsze chodzi o pomiar, lecz o analizę doświadczeń, wypowiedzi, znaczeń, narracji lub sposobów interpretowania rzeczywistości. Jeśli autor próbuje na siłę sprowadzić badanie jakościowe do prostych wskaźników liczbowych, może zniekształcić sens projektu.
Formułowanie celu przed określeniem problemu badawczego
Częstym błędem jest rozpoczynanie od celu, który brzmi poprawnie, ale nie wiadomo, z jakiego problemu wynika. W dobrze zaprojektowanym badaniu najpierw trzeba ustalić, co wymaga zbadania, a dopiero potem formułować cel. SMART może pomóc dopracować cel, ale nie powinien zastępować wcześniejszej pracy nad problemem badawczym.
Zbyt szeroki zakres badania
Cel może wyglądać dobrze na poziomie językowym, ale nadal być nierealistyczny. Przykładem jest próba zbadania bardzo dużej grupy, wielu zmiennych, kilku różnych kontekstów albo zbyt długiego okresu. SMART powinien pomóc ograniczyć zakres badania do tego, co da się rzeczywiście przeprowadzić i opisać.
Zbyt wąskie ujęcie celu
Odwrotnym błędem jest takie zawężenie celu, że badanie traci znaczenie poznawcze. Cel jest wtedy łatwy do wykonania, ale niewiele wnosi. Sam fakt, że badanie da się szybko przeprowadzić, nie oznacza jeszcze, że jest dobrze uzasadnione.
Brak związku między celem, pytaniami i metodą
Cel badania powinien prowadzić do pytań badawczych, a pytania powinny wskazywać, jakie dane trzeba zebrać. Jeśli cel dotyczy opinii respondentów, metoda powinna pozwalać te opinie zebrać i przeanalizować. Jeśli cel dotyczy zależności między zmiennymi, potrzebne będą dane umożliwiające sprawdzenie tej zależności. SMART nie naprawi sytuacji, w której metoda nie odpowiada na cel.
Dopasowywanie badania do checklisty
Największe ryzyko polega na tym, że autor zaczyna pisać cel tak, aby pasował do pięciu kryteriów SMART, zamiast zastanowić się nad sensem badania. W efekcie powstaje cel poprawny formalnie, ale sztuczny. Dobra metodologia nie polega na wypełnieniu checklisty, tylko na spójnym połączeniu problemu, celu, pytań, metody i analizy.
Ograniczenia modelu SMART w pracy naukowej
Model SMART ma ograniczoną przydatność w pracy naukowej, ponieważ został stworzony przede wszystkim do porządkowania celów działania. W badaniach naukowych cel nie jest jednak tylko zadaniem do wykonania. Musi wynikać z problemu badawczego, mieć uzasadnienie teoretyczne i prowadzić do poznania, wyjaśnienia albo interpretacji określonego zjawiska.
Pierwsze ograniczenie dotyczy mierzalności. W wielu badaniach nie chodzi o prosty pomiar, lecz o zrozumienie znaczeń, doświadczeń, postaw, narracji albo sposobów argumentacji. Takie cele można analizować rzetelnie, ale nie zawsze da się je opisać językiem wskaźników liczbowych. Zbyt dosłowne traktowanie kryterium „measurable” może więc prowadzić do sztucznego upraszczania badań jakościowych.
Drugie ograniczenie wiąże się z osiągalnością celu. SMART zachęca do formułowania celów realistycznych, co jest przydatne organizacyjnie. W pracy naukowej trzeba jednak uważać, aby realizm nie oznaczał poznawczej banalności. Cel może być łatwy do osiągnięcia, ale jednocześnie zbyt prosty, opisowy albo mało istotny dla badanego problemu.
Trzecie ograniczenie dotyczy kryterium czasu. W projektach biznesowych lub organizacyjnych cel często musi mieć wyraźny termin realizacji. W badaniach naukowych ramy czasowe są ważne, ale nie zawsze są częścią samego celu badawczego. Czasem większe znaczenie ma zakres materiału, dobór próby, dostępność danych albo etap postępowania badawczego.
Model SMART nie ocenia również jakości problemu badawczego. Nie odpowiada na pytanie, czy problem jest ważny, dobrze uzasadniony, osadzony w literaturze i możliwy do zbadania przy użyciu właściwej metody. Można sformułować cel zgodny z kryteriami SMART, który nadal będzie słaby naukowo, ponieważ nie będzie wynikał z luki badawczej ani z realnej potrzeby poznawczej.
Największym ograniczeniem SMART jest więc to, że porządkuje formę celu, ale nie przesądza o wartości całego badania. Może pomóc doprecyzować zakres pracy, lecz nie zastąpi znajomości literatury, poprawnego rozumienia problemu badawczego, doboru metody i krytycznej interpretacji wyników.
Kiedy warto stosować SMART?
Model SMART warto stosować wtedy, gdy temat badania jest już wybrany, ale cel nadal pozostaje zbyt ogólny. Jest to szczególnie przydatne na etapie porządkowania pierwszej koncepcji metodologicznej, gdy autor musi przejść od szerokiego obszaru zainteresowań do konkretnego projektu badawczego.
SMART może pomóc, gdy cel brzmi jak ogólna deklaracja, na przykład: „analiza zjawiska”, „omówienie problemu” albo „przedstawienie wpływu”. Takie sformułowania często wymagają doprecyzowania: kogo dotyczy badanie, jakie dane zostaną zebrane, jaki aspekt zjawiska zostanie przeanalizowany i w jakim zakresie.
Model sprawdza się także wtedy, gdy badanie jest zbyt rozbudowane. Jeśli cel obejmuje kilka grup, wiele zmiennych, różne okresy albo kilka metod naraz, SMART może pomóc ograniczyć zakres do tego, co jest możliwe do wykonania w ramach pracy, artykułu lub projektu badawczego.
Warto go użyć również przy planowaniu badań empirycznych. Kryteria konkretności, możliwości sprawdzenia i osiągalności ułatwiają ocenę, czy autor ma dostęp do danych, respondentów, źródeł, narzędzi oraz czasu potrzebnego do przeprowadzenia badania.
SMART jest mniej przydatny wtedy, gdy problem badawczy nie został jeszcze dobrze określony. Nie powinien być pierwszym narzędziem pracy nad metodologią. Jeśli autor nie wie, co właściwie chce zbadać i dlaczego, model SMART jedynie uporządkuje niejasny pomysł, ale nie nada mu sensu naukowego.
Najlepiej stosować SMART jako końcowy test celu badania. Najpierw trzeba określić problem, przeanalizować literaturę, wskazać pytania badawcze i dobrać metodę. Dopiero potem warto sprawdzić, czy cel jest konkretny, możliwy do zbadania, realistyczny, istotny i dobrze osadzony w zakresie pracy.