To kompleksowa lista metod badawczych podzielona na różne kierunki naukowe. Oczywiście, każda z tych dziedzin ma jeszcze specjalistyczne techniki, które można dostosować do konkretnego obszaru badań.
Zachęcamy do zostawienia w komentarzu waszych uwag i sugestii, co jeszcze można by uwzględnić na tej liście.
Nauki przyrodnicze i ścisłe (fizyczne, chemiczne, biologiczne, matematyczne)
Metody empiryczne:
- Eksperyment laboratoryjny – kontrolowane warunki, powtarzalność
- Eksperyment terenowy – badanie zjawisk w środowisku naturalnym
- Obserwacja bezpośrednia – mikroskopowa, teleskopowa, makroskopowa
- Obserwacja pośrednia – wykorzystanie przyrządów (kamery, sensory)
- Pomiar instrumentalny – spektroskopia, chromatografia, mikroskopia
- Analiza statystyczna – korelacje, testy istotności, regresje
- Analiza porównawcza – zestawienie wyników różnych badań
Metody teoretyczne:
- Modelowanie matematyczne – równania, modele predykcyjne
- Symulacje komputerowe – obliczenia numeryczne, dynamiczne modele
- Analiza numeryczna – różniczkowanie, interpolacja, optymalizacja
- Dedukcja i indukcja – logiczne wnioskowanie na podstawie danych
Specjalistyczne metody w naukach przyrodniczych:
- Metody geofizyczne – sejsmografia, georadar, magnetometria
- Metody astronomiczne – spektroskopia, fotometria, interferometria
- Metody chemiczne – spektrometria mas, elektroforeza, analizy chemiczne
- Metody biologiczne – PCR, sekwencjonowanie DNA, hodowle komórkowe
Nauki techniczne i inżynieryjne
Metody projektowe:
- Metoda projektowania inżynierskiego – cykl iteracyjny, prototypowanie
- Design Thinking – kreatywne rozwiązywanie problemów
- Metoda prób i błędów – eksperymentalne podejście do konstrukcji
Metody analizy i symulacji:
- Modelowanie CAD – projektowanie komputerowe
- Symulacje MES (Metoda Elementów Skończonych) – analiza wytrzymałości
- Testy wydajnościowe – badania sprzętu i systemów
Metody testowania i optymalizacji:
- Testy wytrzymałościowe – zmęczeniowe, mechaniczne, termiczne
- Analiza systemowa – modelowanie procesów produkcji
- Sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe – algorytmy predykcyjne
Nauki społeczne (psychologia, socjologia, ekonomia, pedagogika, politologia)
Metody ilościowe:
- Badania ankietowe – kwestionariusze, sondaże
- Eksperyment społeczny – np. efekt Hawthorne’a
- Analiza statystyczna – testy istotności, analiza regresji
- Metody ekonometryczne – modele predykcyjne w ekonomii
- Metody Big Data – analiza dużych zbiorów danych
Metody jakościowe:
- Wywiady pogłębione – indywidualne rozmowy
- Obserwacja uczestnicząca i nieuczestnicząca
- Studium przypadku (case study)
- Analiza treści – badanie dokumentów, mediów, narracji
- Metoda delficka – ekspercka prognoza przyszłości
Metody psychologiczne:
- Metody psychometryczne – testy osobowości, inteligencji
- Eksperyment psychologiczny – badanie reakcji ludzi
- Metody neurobiologiczne – EEG, fMRI
Nauki humanistyczne (filologia, filozofia, historia, kulturoznawstwo, religioznawstwo)
Metody interpretacyjne:
- Hermeneutyka – analiza i interpretacja tekstów
- Krytyczna analiza dyskursu – badanie języka i narracji
- Komparatystyka – analiza porównawcza dzieł literackich
Metody historyczne:
- Metoda źródłowa – analiza dokumentów historycznych
- Metoda oral history – wywiady historyczne
- Krytyka historyczna – ocena wiarygodności źródeł
Metody filozoficzne:
- Analiza logiczna – badanie argumentów i definicji
- Fenomenologia – analiza doświadczeń i świadomości
- Dialektyka – badanie przeciwstawnych stanowisk
Nauki medyczne i zdrowotne
Metody diagnostyczne:
- Badania kliniczne – testowanie leków i terapii
- Metody obrazowania – RTG, MRI, tomografia
- Badania laboratoryjne – analizy krwi, biopsje
Metody terapeutyczne:
- Metoda EBM (Evidence-Based Medicine) – medycyna oparta na dowodach
- Terapia behawioralna – interwencje psychologiczne
- Fizjoterapia i rehabilitacja – metody lecznicze
Nauki rolnicze i środowiskowe
Metody agronomiczne:
- Eksperyment polowy – testowanie upraw, nawozów
- Metody genetyczne – selekcja i modyfikacja roślin
Metody ekologiczne:
- Monitoring środowiskowy – analiza jakości powietrza, wody
- Modelowanie klimatyczne – przewidywanie zmian klimatu
Nauki prawne i administracyjne
Metody prawne:
- Analiza porównawcza prawa – zestawienie regulacji różnych państw
- Metoda dogmatyczna – analiza norm prawnych
Metody administracyjne:
- Analiza aktów prawnych i decyzji
- Metoda case study – studium przypadków w administracji
