Konkluzja i zakończenie w pracy dyplomowej i magisterskiej

Ostatnim rozdziałem pracy magisterskiej jest zwykle „Konkluzja”, która zawiera wnioski i jest typowa dla prac badawczych. Natomiast w pracach opisowych, pisanych bez ściśle ustalonej struktury takiej jak IMRaD, ostatni rozdział zwykle nosi nazwę „Podsumowanie”. W ostatniej części pracy dyplomowej zwięźle odnosimy się do wybranego tematu, problemu oraz tego, czy cel badania został osiągnięty.

Dobre zakończenie nie powinno być ogólne i nie może być chaotyczne. W tym artykule przyrzymy sie bliżej, co należy zawrzeć w zakończeniu pracy dyplomowej.

Zakończenie pracy magisterskiej i licencjackiej

Niewielka jest różnica między konkluzją i podsumowaniem. „Zakończenie”, podobnie jak „Wstęp”, jest miejscem wyłącznie na esencje treści. Dlatego nie powinno się traktować jako jeszcze jednego rozdziału.

Trafnie dobrana treść spowoduje, że oba rozdziały będą ze sobą korespondować z tą różnicą, że w zakończeniu autor ustosunkowuje się do tego, czy i jak udało się rozwiązać problem badawczy opisany we wstępie.

Funkcje zakończenia pracy magisterskiej

Najważniejszym celem zakończenia pracy magisterskiej jest to, żeby czytelnik zapamiętał najważniejsze wnioski i wyrobił wyrazisty pogląd na daną tematykę. Tutaj autor stwierdza, czy dzięki przeprowadzonym badaniom hipoteza została obalona albo potwierdzona i do jakiego stopnia. Aby dobrze zredagować zakończenie pracy dyplomowej, należy zebrać wnioski z pozostałych rozdziałów, oraz wziąć pod uwagę informacje zawarte we wstępie.

Należy też pamiętać, że zakończenie i podsumowanie pracy dyplomowej nie może być streszczeniem lub nawet syntezą jej elementów. Jest to najczęstszy błąd popełniany przez studentów, którzy też tę część pracy zaliczeniowej traktują jako spis wniosków zebranych podczas pisania.

Zakończenie pracy zaliczeniowej powinno być napisane w taki sposób, aby czytelnik mógł ocenić proces badawczy i jednocześnie zapoznać się z wnioskami. Przy czym wnioski z badań muszą się znaleźć w ostatniej części rozdziału badawczego.

Warto przeczytać: Nauka do egzaminu w możliwie najkrótszym czasie

Natomiast konkluzja może być częścią zakończenia, które w pracach opisowych jest zwykle bardzo bogate. Jeśli konkluzja jest końcowym rozdziałem badawczej pracy dyplomowej, wtedy jest pisana w formie twierdzącej i nie przekracza zwykle pół strony objętości.

Elementy zakończenia pracy dyplomowej i magisterskiej

Trzy elementy zakończenia zawarte w każdym rodzaju pracy:

• Zwięzłe określenie stopnia falsyfikacji albo weryfikacji postawionej hipotezy – zdania należy układać twierdząco ze wskazaniem na limitacje oraz powody dla których uzyskano takie, a nie inne wyniki,
• Omówienie występujących trudności – zarówno tych subiektywnych, jak i obiektywnych. Należy sumiennie nazwać i wymienić wszystkie czynniki, jakie przyczyniły się występowania błędów oraz uniemożliwiły uzyskanie innych wyników,
• Stworzenie perspektywy dalszych badań – ze wskazaniem na ograniczenia, sugestiami, co można zrobić inaczej albo jak pozbyć się marginesu błędu.

Jak napisać zakończenie pracy magisterskiej?

Ogólny schemat zakończenia i podsumowania pracy zaliczeniowej:

1. Zakończenie musi być powiązane ze wstępem.
2. Zakończenie musi stwiedzić, czy udało się rozwiązać główny problem badawczy.
3. Zakończenie nie może być streszczeniem pracy.
4. Zakończenie nie może zawierać cytatów i przypisów.
5. Zakończenie piszemy bezosobowo używając czasu przeszłego.

Podsumowanie pracy magisterskiej

Podsumowanie pracy dyplomowej zawiera:

1. Ogólne podsumowanie i nawiązanie do tematu
2. Przypomnienie celu pracy, problemu głównego i hipotezy
3. Krótkie podsumowanie poszczególnych rozdziałów
4. Weryfikacja hipotezy
5. Przemyślenia dotyczące wyników badań
6. Wskazanie deficytów i perspektywy do nowych badań naukowych

Co może się znaleźć w zakończeniu pracy, ale nie musi?

• Pytanie – może być użyte do zmotywowania czytelników aby zastanowili się nad problemem przedstawionym w treści pracy dyplomowej,
• Komentarz – może ukazać czytelnikom zdanie autora na temat zaprezentowanych wniosków,
• Apel emocjonalny – pozwala na przedstawienie osobistych nadziei i obaw, często wykorzystując język emocjonalny.

Warto przeczytać: Na czym polega recenzja pracy dyplomowej?

Zakończenie pracy magisterskiej – przykłady

Przykłady zwrotów używanych w zakończeniu i podsumowaniu prac dyplomowych:

• Prezentowana przeze mnie praca licencjacka/praca magisterska/praca inżynierska obejmuje całokształt czynności……….
• Niniejsza praca licencjacka/praca magisterska/praca inżynierska pokazuje……….
• Temat mojej pracy licencjackiej/pracy magisterskiej/pracy inżynierskiej brzmiał „…”……….
• Celem mojej pracy licencjackiej/pracy magisterskiej/pracy inżynierskiej było……….
• Przedstawiona w niniejszej pracy problematyka nie wyczerpuje w całości zagadnienia dotyczącego……….
• Zaprezentowane w rozdziale pierwszym zjawisko……….skłoniło mnie do wysnucia następujących wniosków: ……….
• Na podstawie przedstawionych w rozdziale drugim……………………………stwierdzam, że……………………
• Natomiast rozdział trzeci pokazał, że……, co doprowadziło do sformułowania następujących wniosków:
• Niniejsza praca licencjacka/praca magisterska/praca inżynierska ukazuje, jak wygląda sytuacja……… Przyjęte hipotezy zweryfikowały się pozytywnie, a zamierzony cel został osiągnięty……….
• Badania wykazały, że odpowiedź na pytanie stanowiące problem główny:…………..? Jest twierdząca. Zatem można stwierdzić, że……….
• Zjawisko……..nie ma decydującego wpływu na……….