Zawsze to całe zamieszanie wokół metodologii jest spowodowane złożonością badań i ogromnym jej znaczeniem. Aby trafnie dobrać metody i metodologię, najpierw trzeba sprecyzować problem badawczy i postawić hipotezę. Hipoteza wymaga zwykle eksperymentalnego podejścia i analiz statystycznych, co wyjaśniamy w naszym oddzielnym artykule.

Skąd się wzięła metodyka?

Słownik Języka Polskiego wyjaśnia metodykę jako zbiór zasad obejmujący sposoby wykonania jakiejś pracy. W języku angielskim słowo Methodology ma podobne znaczenie, ale w następstwie konfliktu semantycznego, jest błędnie tłumaczone jako „metodologia”. Dlatego dzisiaj postuluje się, aby dodać to nowe i niezdefiniowane słowo do Słownika. Dlaczego zatem używamy słowa „metodologia” w naszych artykułach? Ponieważ jest to ogólnie przyjęte i gdybyśmy użyli poprawnego terminu „metodyka”, większość czytelników nie byłaby prawdopodobnie zainteresowana tym artykułem. Dlatego umówmy się, że metodyka jest tym, co definiuje sposób prowadzenia badań, ale nazywana błędnie metodologią.

Metody bez metodologii

Metodologia sama w sobie jest dziedziną nauki o … metodach badań. Można wymienić 11 metod jako element badań naukowych:

1. Metoda obserwacyjna
2. Metoda eksperymentalna
3. Metoda monograficzna
4. Metoda badania dokumentów
5. Metoda indywidualnych przypadków
6. Metoda sondażu diagnostycznego
7. Metoda analizy i krytyki piśmiennictwa
8. Metoda analizy i konstrukcji logicznej
9. Metoda statystyczna
10. Metoda symulacji komputerowej
11. Metody heurystyczne

Badanie może być jakościowe i wtedy pytanie dotyczące problemu badań jest bardzo ogólne. Dane, jakie można zebrać, są bardziej ogólne, bez żadnych filtrów, które pomogły wykluczyć te nieadekwatne, opisuje wyniki bez pomocy statystycznych wyliczeń i najważniejsze – dane pochodzą z bardzo małej grupy uczestników badania. Jaki jest więc sens w używaniu metod monograficznych, badania indywidualnych przypadków albo sondażu diagnostycznego? Generowanie hipotez i poznawanie tego, co doświadczają inni. Dlatego te metody są przede wszystkim używane w socjologii, psychologii i antropologii, gdyż w tych dziedzinach trudno jest postawić prawidłową hipotezę.

Badania bez hipotezy albo sprecyzowanego problemu

W takich badaniach nie będzie całego rozdziału o metodyce, a więc zatytułowanego „metodologia”. Spójrzmy na przykład na badanie, w którym przedmiotem są doświadczenia psychologiczne rodzin, w których bliski popełnił samobójstwo tak jak w przypadku badania przeprowadzonego przez Per Lindqvist i kolegów (Lindqvist, Johansson, & Karlsson, 2008).Lindqvist, P., Johansson, L., & Karlsson, U. (2008). Przedmiotem tego badania była chęć zrozumienia szeregu reakcji, doświadczeń emocjonalnych i widzenie świata z perspektywy tych ludzi. W tym badaniu użyto rozmowę jako metodę i podstawowym wynikiem przedstawionym przez autorów jest konkluzja, ze nawet po tym, jak wszystko wraca do normy, rodziny samobójców dalej borykają się ze stratą. Trudniej im dojść do siebie w przypadkach, gdy samobójstwo było niespodziewane.

Badania innowacyjne i poznawcze

Nowe teorie i pojęcia są trudne do wdrożenia w życie i jeszcze trudniejsze do tego, aby je całkowicie poznać i opisać. Dlatego przedmiotem tego typu badań nie jest osiągnięcie wyniku i jego interpretacji, tylko opisanie zjawiska. Cechuje się małym kosztem, nie może być wykorzystany jako narzędzie to przewidywania, opiera się na kilku teoriach jednocześnie i najczęściej opiera się tylko na obserwacjach. Jest to więc pierwszy krok, jaki może zostać wykonany w kierunku ustalenia ramy teoretycznej i natury badanego problemu oraz tego, w którą stronę powinny pójść dalsze badania.

Nowe teorie i pojęcia są trudne do wdrożenia w życie i jeszcze trudniejsze do tego, aby je całkowicie poznać i opisać. Dlatego przedmiotem tego typu badań nie jest osiągnięcie wyniku i jego interpretacji, tylko opisanie zjawiska. Cechuje się małym kosztem, nie może być wykorzystany jako narzędzie to przewidywania, opiera się na kilku teoriach jednocześnie i najczęściej opiera się tylko na obserwacjach. Jest to więc pierwszy krok, jaki może zostać wykonany w kierunku ustalenia ramy teoretycznej i natury badanego problemu oraz tego, w którą stronę powinny pójść dalsze badania.

Eksperymentalne metody w badaniach wyjaśniających

Może się zdarzyć, że nowe metody są proponowane w celu zbadania lub wyjaśnienia istniejących zagadnień. Wtedy sytuacja jest podobna do tej opisanej powyżej. Laboratoryjne metody badawcze są najprostsze, wiec jeśli piszesz pracę z chemii albo fizyki, to twoim zmartwieniem będzie odpowiednie przeprowadzenie eksperymentu i analiza statystyczna wyników. Jeśli natomiast szukasz odpowiedzi na nurtujące ludzkość pytanie, takie jak „wpływ komunikacji miejskiej na stan psychiczny mieszkańców Londynu”, to masz szanse odkryć nowatorskie podejście do metodyki, zaproponować odpowiednią metodę, która będzie wykorzystywana rutynowo w przyszłych tego typu badaniach, albo przekonać po prostu świat nauki, że ten temat jest wart uwagi. Zarówno sama metodologia , jak i rozdział „Metodologia” jest ściśle powiązany z konkluzją, o czym mogą Państwo przeczytać w naszym osobnym artykule.

Nie można dokonać badania bez żadnego zdefiniowanego podejścia, dlatego metoda zawsze musi zostać opisana, by lepiej zrozumień jej limitacje. Natomiast metodyka nie zawsze istnieje, a jeśli istnieje, to nie zawsze się nada do tego, aby ją opisać. Nawet nauki ściśle takie jak chemia czy fizyka co jakiś czas robią krok naprzód i nowe odkrycie powoduje to, że musimy wrócić do podstaw i użyć filozofii w celu upewnienia się, że logika, jaką się posługujemy, jest wolna od błędów. Dlatego co jakiś czas zmienia się paradygmat. Nowe odkrycia i postępy technologii powoduje, że wzorce, jakimi się posługujemy kiedyś przestana po prostu istnieć.

Jeśli masz wątpliwości co do wyboru metod albo opisania metodyki w swojej pracy dyplomowej, warto skorzystać z naszych usług. Nasze wieloletnie doświadczenie w pisaniu i edytowaniu na pewno przyda się każdemu, kto pragnie oddać pracę dyplomową w terminie. 

Apanowicz J.(2002)Metodologia ogólna, Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu, Gdynia, s. 60-77
Lindqvist, P., Johansson, L. and Karlsson, U., 2008. In the aftermath of teenage suicide: A qualitative study of the psychosocial consequences for the surviving family members. BMC psychiatry, 8(1), p.26.
Suda, T., Moore, M., Nakano, T., Egashira, R., Enomoto, A., Hiyama, S. and Moritani, Y., 2005, June. Exploratory research on molecular communication between nanomachines. In Genetic and Evolutionary Computation Conference (GECCO), Late Breaking Papers (Vol. 25, p. 29).

Kategorie: Porady