Wielokrotnie na naszym blogu mówiliśmy już o tym, jak ważny jest wybór promotora. Promotor ma duży wpływ na przebieg pisania pracy magisterskiej oraz jej obronę. Gdy podejmiesz złą decyzję, ten proces może stać się wyjątkowo długi i uciążliwy. Zdarza się również, że studenci tracą motywację do pisania pracy magisterskiej i nie są w stanie dotrwać do jej obrony.
W tym artykule tłumaczymy się, jak zmienić promotora pracy dyplomowej?
Czy zmiana promotora jest zawsze konieczna?
Przed podjęciem decyzji o zmianie promotora warto najpierw przyjrzeć się samej pracy magisterskiej i zastanowić się nad zmianą tematu. Może ustalony plan nie jest efektywny albo wręcz mało realny? Czy w ogóle promotor bierze aktywny udział projekcie i udziela pomocnych rad? Może problem leży w metodologii? Przyczyną słabych postępów może być źle wybrany temat pracy dyplomowej. Warto wtedy zastanowić się nad dwoma nowymi tematami i przedstawić je promotorowi. Jeśli jednak dalej nic się nie zmienia, wtedy należy przeanalizować sytuacje z perspektywy złego wyboru promotora.
Potencjalne powody zmiany promotora
Przyczyny zmiany promotora są głównie subiektywne. Pracując z wieloma ludźmi, na pewno trafi się ktoś, kto jest antypatyczny albo ma odmienne poglądy. Jeśli pech chciał, że tą osobą jest promotor, wtedy warto zastanowić się nad następującymi kwestiami:
Promotor nie zna i nie rozumie tematu
Wbrew pozorom kwalifikacje i doświadczenie akademickie mają znaczenie. Prace doktorskie i magisterskie są już bardzo wąskie i idą w wyspecjalizowanym kierunku.
Promotor nie musi być ekspertem od każdego detalu Twojej pracy, ale musi rozumieć jej ogólny kontekst i metodologię.
- Rozbieżność obszarów badawczych. Sytuacja, w której promotor otwarcie przyznaje, że nie posiada wiedzy w temacie, który realizujesz, i nie jest w stanie zweryfikować poprawności badań.
- Narzucanie zmian niezgodnych ze sztuką. Wymuszanie stosowania metod badawczych nieadekwatnych do problemu (np. wymuszanie ankiety w temacie historycznym) lub ingerencja w treść zmieniająca sens pracy w sposób merytorycznie błędny.
- Brak wsparcia w krytycznych momentach. Odmowa pomocy przy konstrukcji narzędzia badawczego lub doborze próby, skutkująca ryzykiem odrzucenia pracy przez recenzenta.
Promotor nie jest dostatecznie zaangażowany
Z reguły promotor oferuje wsparcie nie tylko merytoryczne, ale także „koleżeńskie”. W trakcie pisania pracy magisterskiej studenci zwykle potrzebują weryfikacji pomysłów na badania oraz przedstawienie wniosków w taki sposób, aby były spójne i przedstawiały całą pracę, jako potrzebną i wnosząca cokolwiek do świata wiedzy. Brak takiego podejścia powinien dać do myślenia.
Częsta zmiana koncepcji w trakcie pisania może świadczyć o niezdecydowaniu i braku kompetencji. Zwykle taki promotor wymaga wielu poprawek merytorycznych i nie dokonuje sumiennie korekty pracy.
Brak osobistego zaangażowania ze strony promotora
Czy promotor nie odpisuje na maile, spóźnia się lub nie przychodzi na umówione spotkania lub seminaria?
Współpraca z nieodpowiednim promotorem szybko źle się odbije zarówno na tobie, jak i przebiegu i wyniku pracy magisterskiej. Spowolni przygotowanie kolejnych rozdziałów, przez co najprawdopodobniej nie będzie możliwa obrona pracy w pierwszym terminie.
Naruszenie standardów etycznych i profesjonalnych
To kategoria najcięższa, dająca najsilniejsze podstawy do interwencji władz uczelni.
- Niestabilność wymagań. Radykalna zmiana koncepcji pracy na zaawansowanym etapie (np. po zaakceptowaniu rozdziałów teoretycznych promotor nagle żąda zmiany tematu lub całej struktury pracy).
- Zachowania nieetyczne. Agresja słowna, podważanie kompetencji studenta w sposób obraźliwy, czy też próby przywłaszczenia własności intelektualnej studenta (np. wykorzystanie wyników badań studenta w publikacji promotora bez jego zgody).
Przesłanki formalne (siła wyższa)
Sytuacje niezależne od woli obu stron, które technicznie uniemożliwiają współpracę.
- Długotrwała choroba lub urlop naukowy promotora.
- Zakończenie współpracy promotora z uczelnią.
Jak zmienić promotora pracy dyplomowej?
Gdy już decyzja zmiany promotora została podjęta, zadaj jedno dodatkowe pytanie: czy warto? Jeśli Twoja praca jest już na zaawansowanym etapie, może lepiej po prostu uzbroić się w cierpliwość i przemęczyć te kilka miesięcy? W przeciwnym wypadku, każda uczelnia dopuszcza taką możliwość, dlatego też w regulaminie będą zawarte zasady i opisane procedury całego procesu. Warto zapoznać się z formularzem oraz przygotować uzasadnienie zmiany promotora.
„Zmiana promotora może nastąpić na wniosek studenta, po akceptacji dotychczasowego i proponowanego promotora. Zgodę na dokonanie zmiany promotora wyraża dziekan po konsultacji z kierownikiem(ami) właściwych katedr (zakładów)”.
Co należy zrobić, aby cieszyć się współpracą z nowym promotorem?
- Działaj szybko, przed Tobą jeszcze prawdopodobnie zmiana tematu i całej koncepcji pracy, więc każdy dzień opóźnienia oddala Cię od obrony.
- Uzyskaj podpisy dwóch promotorów. Musisz mieć zgodę nowego, który weźmie Cię pod swoje skrzydła, jak również obecnego, którego chcesz zmienić.
- Złóż podanie do dziekanatu.
- Zgoda dziekana. Podanie z dwoma podpisami kierowane jest do rozpatrzenia przez dziekana, jeżeli nie ma przeciwwskazań, jest to decyzja pozytywna.
Czy i jak trzeba się przygotować na zmianę promotora?
Generalnie jest to nieprzyjemna sytuacja, ale przed zmianą trzeba się upewnić, że to będzie zmiana na lepsze. Może też się zdażyć, że tą decyzją wejdziemy komuś na ambicje i po złości lub z zemsty nie dopuści do obrony, lub skutecznie utrudni cały proces dyplomowania. Wszak promotor jest także człowiekiem, który może być złośliwy lub mściwy. Dlatego zadbaj o te trzy rzeczy:
- Znajdź nowego promotora i uzyskaj potwierdzenie, że zgodzi się Cię przyjąć (najlepiej idź do niego z podaniem o zmianę promotora i poproś o podpis). W osobnym artykule podpowiadamy, jak napisać maila z prośbą o zostanie promotorem.
- Przygotuj nowy temat pracy dyplomowej.
- Sprawdź, czy godziny seminariów, konsultacji nowego promotora będą Ci odpowiadać.
Jak powiedzieć promotorowi, że chcesz go zmienić?
Jest kilka sposób na poinformowanie promotora, że chcemy go zmienić. Można poprosić o kilka minut rozmowy i powiedzieć wprost, w czym problem. Czasami też wystarczy wysłać wiadomość. Jednak najprawdopodobniej każdy będzie chciał poznać przyczyny takiej decyzji.
Warto przeczytać: Konkluzja i zakończenie w pracy dyplomowej i magisterskiej
Oczywiście, najlepiej chyba powiedzieć wprost, w czym rzecz. Zawsze jest szansa na sprowokowanie szczerej dyskusji i może wtedy niechcący coś się zmieni na lepsze. Z reguły wykładowcy mają podobne doświadczenia, więc będą wiedzieć, jak się zachować. Druga sprawa to czas. Nie mają za bardzo ani czasu, ani ochoty na przepychanki, więc najprawdopodobniej dostaniesz ten podpis, żeby było jak szybciej po sprawie.
Jeśli temat ten pojawia się w rozmowie jedynie mimochodem, „To nie było dobre dopasowanie” jest dobrym, neutralnym sposobem na przedstawienie ogólnej idei i pozostawienie rozmówcy decyzji, czy chce drążyć temat, czy nie. Jeśli zostaniesz zapytany o powody odejścia, w większości przypadków wystarczą 2-3 zdania w skróconej formie.
Staraj się unikać obarczania winą, to nie jest proces o to, kto ma rację, a kto nie. Na przykład: „nasze zainteresowania badawcze nie są zbieżne, naprawdę chciałbym bardziej zagłębić się w temat”, a nie „on ciągle każe mi wykonywać pracę nad rzeczami, których nie cierpię”.
Jeśli masz powody akademickie, prawdopodobnie nie musisz w ogóle wchodzić w powody osobiste, ale jeśli chcesz je w pewnym momencie poruszyć, sformułuj to raczej jako coś w rodzaju „nasze osobowości nie pasują do siebie”.
Opowiadając o szczegółach, staraj się być rzeczowy. Nie oznacza to bagatelizowania problemów. Zastanów się, jak sformułować je neutralnie, ale jednocześnie bez ogródek ujawnić ich sedno. To trochę brzmi jak porada na temat jak zakończyć nieudany związek. Bo w gruncie rzeczy relacja student-promotor ma w sobie trochę podobnej energii.
Co napisać w uzasadnieniu zmiany promotora?
Jeśli nie chcesz być do końca szczery lub po prostu masz obawy co do potencjalnej reakcji, możesz użyć jednego z poniższych argumentów.
- Wybrałeś nowy temat pracy, który jest który nie jest zbieżny ze specjalizacją obecnego promotora.
- Pracujesz, ogólnie jesteś bardzo zajętym człowiekiem i godziny konsultacji nowego promotora bardziej Ci odpowiadają (I tu podajesz godziny seminarium, konsultacji sprawdzone wcześniej).
- U innego promotora będziesz miał szanse kontynuowania problemu badawczego rozpoczętego na licencjacie.
Jak napisać uzasadnienie zmiany promotora?
Uzasadnienie zmiany promotora pracy naukowej jest ważne w przypadku, gdy istnieje potrzeba zmiany opiekuna ze względu na różne czynniki, takie jak brak dostępności, niewłaściwe dopasowanie lub konflikty zainteresowań.
Czy omówiłeś już tę zmianę z proponowanym nowym i obecnym promotorem i czy masz ich zgodę?
Nie jest dobrym pomysłem składanie pisemnego wniosku bez uprzedniego przeprowadzenia tych rozmów. Jeśli uzyskasz zgodę obu stron, część pisemna będzie prawdopodobnie miała charakter pro forma i będzie jedynie kwestią udokumentowania tego, co zostało uzgodnione.
Oto kilka wskazówek dotyczących napisania uzasadnienia zmiany promotora:
Wprowadzenie
Rozpocznij uzasadnienie od wprowadzenia, w którym krótko przedstawisz temat swojej pracy naukowej i obecnego promotora. Wyjaśnij, że w trakcie prowadzenia pracy doszedłeś do wniosku, że zmiana promotora jest konieczna.
Wyjaśnij powody
Przejdź do omówienia konkretnych powodów, dla których zdecydowałeś się na zmianę promotora. Niezbędne jest udokumentowanie tych powodów w sposób jasny i obiektywny. Przykładowe powody mogą obejmować:
- Brak dostępności obecnego promotora: Jeżeli obecny promotor jest często niedostępny lub ma ograniczone możliwości spotkań, możesz to wymienić jako jeden z powodów.
- Niewłaściwe dopasowanie: Jeżeli uważasz, że obecny promotor nie jest odpowiednio zaangażowany w temat Twojej pracy, nie ma odpowiedniej wiedzy lub doświadczenia w danej dziedzinie, możesz to wyjaśnić.
- Konflikty zainteresowań: Jeżeli pojawiły się konflikty zainteresowań pomiędzy Tobą a obecnym promotorem, które utrudniają postęp pracy naukowej, warto to uwzględnić.
Przedstaw pozytywne aspekty związane ze współpracą z nowym promotorem
Wyjaśnij, dlaczego nowy promotor jest odpowiednim wyborem dla Twojej pracy naukowej. Przedstaw jego kwalifikacje, doświadczenie i wiedzę z dziedziny Twojego badania. Możesz również wspomnieć o ewentualnych pozytywnych referencjach lub opinii, które usłyszałeś na temat nowego promotora.
Zaproponuj plan działania
Wymień konkretne kroki, jakie zamierzasz podjąć w celu dokonania zmiany promotora. Na przykład, możesz przedstawić plan spotkania z nowym promotorem, aby omówić swój projekt badawczy i uzyskać zgodę na objęcie opieką nad pracą.
Podsumowanie
Zakończ uzasadnienie zmiany promotora podsumowaniem i wyraźnym wnioskiem. Potwierdź swoją determinację do kontynuowania pracy naukowej oraz zapewnij, że zmiana promotora przyczyni się do lepszego rozwoju i jakości Twojej pracy.
Prośba o zmianę promotora pracy naukowej – przykładowy email
Szanowny Panie Profesorze XYZ,
Zwracam się do Pana/Pani z prośbą o rozważenie możliwości zmiany promotora mojej pracy naukowej dotyczącej tematu „Analiza wpływu zmian klimatycznych na rolnictwo lokalne: studium przypadku regionu XYZ”. Chciałbym uzasadnić tę prośbę na podstawie kilku istotnych argumentów i przedstawić swoje powody.
Przede wszystkim chciałbym podkreślić, że bardzo doceniam Pana/Pani dotychczasowe zaangażowanie i poswiecowny czas. Jednak w trakcie realizacji mojej pracy dyplomowej doszedłem do wniosku, że zmiana promotora jest konieczna dla kontynuacji postępu i uzyskania jak najwyższej jakości badań.
Najważniejszym czynnikiem, który skłania mnie do złożenia tej prośby, jest brak dostępności, z którym zmagam się w przypadku spotkań z Panem/Panią. Rozumiem, że jako ceniony naukowiec, ma Pan/Pani wiele innych obowiązków i zobowiązań, co niestety prowadzi do ograniczenia naszych regularnych konsultacji. Jednak moja praca powoduje, że wymagam częstszego wsparcia i uważam to za kluczowe dla postępu pracy.
Ponadto w trakcie naszych dotychczasowych interakcji zauważyłem, że nasze zainteresowania nie są w pełni zgodne. Temat mojej pracy dotyczy analizy wpływu zmian klimatycznych na rolnictwo lokalne, a z uwagi na Pana/Pani specjalizację, która skupia się głównie na ekonomii rolnictwa, brakuje mi wskazówek i doradztwa w zakresie aspektów klimatycznych i naukowych, które są kluczowe dla mojego badania.
W związku z powyższym, po dokładnym zastanowieniu się i zasięgnięciu kilku opinii, postanowiłem zaproponować Profesora ABC jako mojego potencjalnego nowego promotora, którego wiedza i doświadczenie w dziedzinie zmian klimatycznych oraz ich wpływu na rolnictwo są godne uwagi. W trakcie rozmów Profesor ABC wykazał duże zainteresowanie moim tematem badawczym oraz zaangażowanie w prowadzenie badań i prace konsultacyjne. Uważam, że współpraca z nim może przynieść wiele korzyści dla rozwoju mojej pracy.
W celu zaplanowania kolejnych kroków, chciałbym prosić o możliwość spotkania z Panem/Panią, aby przedyskutować tę prośbę bardziej szczegółowo. Chciałbym omówić swoje dotychczasowe postępy, przedstawić moje cele i oczekiwania dotyczące pracy naukowej oraz uzyskać opinię i zgodę na zmianę promotora.
Pragnę podkreślić, że jestem zdeterminowany i zaangażowany w kontynuację mojej pracy naukowej, a zmiana promotora jest dla mnie kluczowym krokiem w celu osiągnięcia jak najwyższej jakości badań. Mam nadzieję na pozytywne rozpatrzenie mojej prośby.
Z wyrazami szacunku,
[Twoje imię i nazwisko] [Adres e-mail] [Numer telefonu]
Potencjalne problemy ze zmianą promotora
Szkoła może chcieć wiedzieć:
- Na czym polega problem, z Twojej perspektywy.
- Czyja własność intelektualna jest związana z twoim projektem badawczym? Jeśli projekt był pomysłem obecnego promotora, możesz nie być w stanie kontynuować go z nowym, chyba że uzyskasz zgodę na piśmie. Podobnie, jeśli poczyniłeś już znaczne postępy, to nie ma gwarancji, że po zmianie promotora praca zostanie uznana.
- Jakie są plany dotyczące publikacji pracy i jakie ustalenia poczyniono w odniesieniu do autorstwa takiej publikacji.
Jeżeli mimo Twoich racjonalnych argumentów promotor nie wyraża zgody na to, abyś swoją pracę przygotowywał u innego wykładowcy, to pozostają dwie opcje:
- Pokornie posypać głowę popiołem i zostać u obecnego promotora starając się mu nie podpaść (co już niestety zrobiłeś i możesz się przygotować na gorsze traktowanie).
- Rozmowa z Prodziekanem lub Prorektorem do spraw studenckich i rzeczowe wyjaśnienie sytuacji oraz prośba o interwencję.
Życzymy każdemu, aby nigdy nie musiał zmieniać promotora i przechodzić przez ten stresujący proces. Dlatego już na pierwszym roku warto zacząć przyglądać się wykładowcom i zbierać opinie na ich temat.
Jeżeli jednak współpraca jest trudna i promotor nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, wtedy im szybciej zareagujemy, tym mniej na tym ucierpi cały nasz projekt pisania pracy dyplomowej.
Zawsze znajdzie się odpowiednia filozofia do braku odwagi
Albert Camus
Najczęstsze pytania o zmianę promotora
Zmiana opiekuna naukowego budzi wiele obaw, często niesłusznych. Poniżej rozstrzygamy najczęstsze wątpliwości proceduralne i taktyczne, z którymi mierzą się studenci w kryzysie dyplomowym.
1. Czy zmiana promotora oznacza konieczność pisania pracy od nowa?
To zależy od nowego opiekuna. Z formalnego punktu widzenia tekst pracy jest Twoją własnością intelektualną (a nie promotora), więc masz prawo go zabrać. W praktyce jednak każdy promotor ma inną wizję naukową.
- Scenariusz optymistyczny: nowy promotor akceptuje temat i napisane rozdziały, nanosząc jedynie drobne korekty.
- Scenariusz realistyczny: nowy promotor akceptuje temat, ale wymaga przebudowy struktury pracy lub metodologii (np. uznając poprzednią za błędną).
- Wniosek: zanim złożysz papiery, pokaż dotychczasowy tekst nowemu kandydatowi i zapytaj wprost: „Ile z tego materiału mogę zachować?”.
2. Co wpisać w uzasadnieniu podania, żeby nie wywołać „wojny”?
Unikaj prania brudów i oskarżeń o lenistwo czy niekompetencję (nawet jeśli to prawda). W dokumentach oficjalnych stosuje się język dyplomacji akademickiej.
- Bezpieczne sformułowanie. „Rozbieżność zainteresowań badawczych” lub „Odmienna koncepcja metodologiczna realizacji tematu”.
- W przypadku braku kontaktu. „Trudności komunikacyjne uniemożliwiające terminową realizację harmonogramu dyplomowania”. Taka argumentacja jest wystarczająca dla Dziekana i nie stawia byłego promotora w sytuacji, w której musi się bronić przed oskarżeniami.
3. Czy mogę zmienić promotora na ostatnim semestrze?
Formalnie – tak. Organizacyjnie – jest to bardzo ryzykowne. Zmiana promotora na 2-3 miesiące przed terminem złożenia pracy zazwyczaj wiąże się z koniecznością przedłużenia studiów. Nowy opiekun nie podpisze się pod pracą, której nie nadzorował. Będzie potrzebował czasu na jej przeczytanie i weryfikację. Jeśli decydujesz się na ten krok „za pięć dwunasta”, licz się z obroną w terminie wrześniowym lub późniejszym.
4. Czy poprzedni promotor może mi zaszkodzić podczas obrony?
To jeden z największych mitów. Po zmianie opiekuna, poprzedni promotor przestaje mieć jakikolwiek wpływ na Twoją pracę. Nie będzie jej recenzował, nie będzie zasiadał w komisji egzaminacyjnej. W środowisku akademickim zmiana seminarium jest traktowana jako sprawa administracyjna. Często promotorzy przyjmują odejście „trudnego” (w ich mniemaniu) studenta z ulgą, a nie z chęcią zemsty.
5. Czy Dziekan sam przydzieli mi nowego promotora?
Nie licz na to. Dziekanat rzadko szuka promotora za studenta. Zanim złożysz wniosek o zmianę, musisz przeprowadzić tzw. transfer uzgodniony. Twoim obowiązkiem jest znaleźć samodzielnie nowego opiekuna, pójść do niego na konsultacje, przedstawić sytuację i uzyskać jego pisemną zgodę. Składanie wniosku „w ciemno”, bez dogadania się z nowym promotorem, to proszenie się o odmowę.
6. Czy zmiana promotora zostanie odnotowana w suplemencie do dyplomu?
Nie. W dyplomie i suplemencie widnieje nazwisko tylko tego promotora, pod którego kierunkiem praca została ostatecznie złożona i obroniona. Historia zmian seminaryjnych pozostaje wyłącznie w teczce osobowej studenta w archiwum uczelni i nie ma wpływu na Twoją przyszłą karierę.
7. Do kiedy najpóźniej mogę złożyć wniosek o zmianę promotora?
Teoretycznie wniosek można złożyć w dowolnym momencie trwania seminarium. Jednakże nieprzekraczalną granicą techniczną jest moment zatwierdzenia pracy w systemie antyplagiatowym (JSA) i Archiwum Prac Dyplomowych (APD) przez obecnego promotora. Po wykonaniu tej czynności zmiana jest już niemożliwa. Warto jednak pamiętać o aspekcie praktycznym: zmiana opiekuna na mniej niż 2–3 miesiące przed planowanym terminem złożenia pracy niemal zawsze skutkuje koniecznością przesunięcia obrony na termin jesienny lub powtarzaniem semestru (co wiąże się z opłatami), ponieważ nowy promotor musi mieć czas na zapoznanie się z materiałem i wdrożenie swoich poprawek.
