Można zaryzykować twierdzenie, że większość osób zaczyna pisanie pracy naukowej siadając do komputera, bez uprzdniego planowania. O tym, jak ważny jest konspekt pracy naukowej, każdy autor już się pewnie przekonał. W tym artykule podpowiadamy, o czym należy pamiętać pisząc artykuł naukowy i co robić, aby lepiej pisać.
Kilka zasad planowania artykułu naukowego
Pamiętanie o kilku zasadach może pomóc w tworzeniu dobrze zaplanowanego i napisanego artykułu naukowego, który będzie miał większe szanse na akceptację do publikacji.
Odpowiedni wybór czasopisma naukowego
Każdy manuskrypt musi być dostosowany do wymogów redakcyjnych czasopisma. Warto więc zdecydować, gdzie chcemy zgłosić artykuł i pisać już pod kątem zaleceń wydawcy. Różnice są przede wszystkim w wymaganym stylu referencjyjnym i formacie.
Natomiast jeśli praca naukowa jest już gotowa, wtedy należy ją odpowiednio zredagować, zwracając baczną uwagę na zakres tematyczny i wymogi merytoryczne wydawcy.
Przegląd literatury i wybór bibliografii
Prawdą jest, że prace piszemy na podstawie innych prac. Tak też planujemy nasze badania. Ktoś w przyszłości zapewne też wykorzysta nasz wkład do świata wiedzy, więc warto się rozeznać w dostępnych materiałach.
Źródeł bibliograficznych przybywa z biegiem czasu, ale przede wszystkim warto skupić się na oryginalnych artykułach. Cytowanie publikacji, które powołują się na oryginalne źródła, nie jest wskazane.
W takiej sytuacji artykuły przeglądowe mogą stać się istną pułapką, choć powinny być nieocenionym źródłem publikacji dostępnych w naszej dziedzinie. Bibliografia zwykle przechodzi ciągłe zmiany i na dobrą sprawę jest kompletna dopiero tuż po korekcie całej pracy.
Odpowiednie tłumaczenie artykułu na język obcy
Zwykle z góry wiadomo, czy praca naukowa będzie zgłaszana do publikacji. Kwestie tłumaczenia pracy magisterskiej czy doktorskiej na języki obce poruszamy w kilku naszych artykułach.
Jest to o tyle ważne, że zdecydowana większość manuskryptów jest odrzucana z powodu błędów gramatycznych i językowych.
Dobór odpowiedniej metodologii badań
Wszystko opiera się na metodologii i prawidłowym doborze metod badawczych. Odpowiednia metodologia badawcza określa czas wykonania poszczególnych faz badania, zastosowane metody badawcze, zakres tematyczny oraz wskazuje na limitacje, które tez trzeba uwzględnić. Jest kluczem do rzeteengo pomiaru i doboru odpowiedniej techniki.
W niektórych przypadkach można pominąć rozdział dotyczący metodologii i skupić się jedynie na metodach. Jest to najczęściej spotykane w publikacjach z zakresu nauk socjalnych, antropologii i psychologii, gdzie właściwie niemożliwe jest ustalenie ramy teoretycznej i analiza wyników ilościowych. Metodologia badań odnosi się nie tylko do sposobu badania lecz również do tego kogo lub co badać.
Odpowiedni tytuł
Skuteczny i efektowny tytuł artykuły naukowego jest bardzo ważny. To na jego podstawie nasz tekst będzie odnaleziony i trafi do właściwego odbiorcy.
Skuteczny tytuł to też taki, który zachęci do czytania, może nawet wzbudza lekką prowokację i nie pozwala przejść obok obojętnie.
Redakcje i czasopisma nie narzucają specjalnych wymagań co do formułowania tytułów. Należy więc skorzystać z tego dodatkowego ułatwienia i dopóki tytuł będzie „poprawny politycznie” i nawiązywał do tematu, autor nie powinien mieć z tego powodu jakichś nieprzyjemności.
Konkretny wstęp
Wstęp musi zawierać w sobie wystarczająco dużo informacji o przygotowanym tekście, aby odbiorca po jego przeczytaniu wiedział, czego się spodziewać. Wstęp powinien opierać się na konkretach i nie może być tylko stwierdzeniem, że dany problem istnieje. Powinien wręcz stać się naukowym wprowadzeniem na drogę analitycznego myślenia, by odbiorca nie został bierny względem przekazu.
Można we wstępie również umieścić hipotezę, która stanie się kluczem do dalszych rozważań naukowych. Na tej podstawie odbiorca będzie wiedział, do czego zmierzamy, czego szukamy i na tym fundamencie będzie dokonywał analizy tego, co zaprezentowaliśmy w artykule. Mając dobrze napisany wstęp, odbiorca nie jest zmuszony doszukiwać się informacji na temat tego, co będzie zawarte w artykule.
Wstęp nie może być więc skonstruowany ze swobodnie stworzonych skojarzeń, ale stać się zwięzłym ciągiem konkretnie opisanych stwierdzeń, esencją naszych umysłowych wysiłków.
Tabele, wykresy i zdjęcia w artykułach naukowych
Publikacja naukowa jest szczególnym rodzajem. Czytelnik przede wszystkim sięga po artykuły naukowe, aby poznać wyniki i zobaczyć, do czego one doprowadziły. Rozdział poświęcony wyników powinien być przejrzysty i wolny od zbędnych opisów i informacji. Najlepiej jest skorzystać z grafik i zaprezentować wyniki w formie wykresu lub tabeli.
Dobrym pomysłem jest też ich zestawienie. W ten sposób można porównać wyniki z odmiennej perspektywy, co przyczyni się do lepszego zrozumienia wartości merytorycznej.
Ważne jest, aby grafiki miały nawiązanie w tekście i były odpowiednio opisane. Jeśli używamy w naszej publikacji zestawień innych autorów, referencje najlepiej umieścić pod zdjęciem.
Należy zwracać uwagę na podział skali i jednostki. Dobrze opisana grafika nie pozostawia wątpliwości, czego dotyczy oraz nie wymusza szukania informacji w tekście.
Format i styl artykułu naukowego
Publikacje naukowe są pisane według ogólnych wytycznych i przyjętych schematów, od których istnieją odstępstwa. Wszystko bowiem zależy od dziedziny naukowej i rodzaju artykułu. Artykuł na bazie eksperymentu będzie pisany według struktury IMRaD i będzie podzielony na sekcje, które wszyscy dobrze znamy – wstęp, metodologia, wyniki, dyskusja i konkluzja.
Artykuł przeglądowy natomiast ma o wiele mniej złożoną formę i najczęściej jest podzielony na sekcje. Ale metodologia i konkluzja, jako że na tym opiera się cała paca, są zawsze zawarte.
Warto przeczytać: Przypisy i bibliografia – styl APA 7
Bardzo ważny jest też styl. Artykuł naukowy przeznaczony jest dla specjalistów w danej dziedzinie, badaczy, naukowców, studentów. Natomiast popularyzacji tej wiedzy wśród zwykłych czytelników służą artykuły popularnonaukowe.
Zatem budowa zdań, forma bezosobowa albo w trzeciej osobie i słownictwo muszą być właściwie dobrane.
Jak napisać artykuł naukowy?
Stara prawda głosi, że aby lepiej pisać, trzeba dużo czytać. Tyczy się to również świata akademickiego i publikacji artykułów naukowych. Co nam daje czytanie?
Przede wszystkim zapoznanie z językiem. Jak wiadomo, język określa świadomość, wiec nie może być ubogi.
Dodatkowo zapoznajemy się z bieżącą merytoryką i trendami panującymi w naszej dziedzinie. „Się czyta, się wie”, głosił, kiedy slogan Gazety Wyborczej. Ci, którzy czytają, wiedza, o czym piszą inni. Zatem łatwiej jest wybrać odpowiedni kierunek badan albo inny aspekt, na którym warto skupić uwagę. Tutaj należałoby zamienić „dużo” na „regularnie”, co w znacznej mierze przyczyni się do przyszłych wydawniczych sukcesów.
Co zatem powinni czytać autorzy przyszłych manuskryptów zgłoszonych do publikacji?
W gruncie rzeczy należałoby przeanalizować artykuły z naszej dziedziny, które zostały przyjęte do publikacji. Warto też skorzystać z doświadczenia kolegów po fachu i promotorów. Jeśli natomiast nie ma takiej możliwości, zostaje rynek wydawniczy. Chociażby w internecie można znaleźć wiele interesujących pozycji, w których można znaleźć obszerne wyjaśnienia wszystkich kwestii dotyczących pisania i zgłaszania artykułów naukowych.
My przygotowaliśmy jedną propozycję, która według nas jest warta uwagi każdego autora. Jest to książka autorstwa Thomasa Hanitzscha, Folkera Hanuscha, Jyotika Ramaprasada Arnolda S. de Beera pt.”Worlds of Journalism”. Wydana w 2019 przez Columbia University Press pozycja anglojęzyczna zawiera w sobie doświadczenia zebrane z ponad 27000 wydawnictw operujących w 67 krajach. Przeczytamy w niej jak recenzenci widzą przesyłane manuskrypty, jak postrzegają swoja role oraz jaki mają stosunek do rządzących i społeczeństwa. Innymi słowy, przeczytamy tutaj o kondycji świata publikacji naukowych i wnikniemy w jego prawdziwe problemy, które odbijają się na jakości publikacji.
Kiedy można powiedzieć, że artykuł jest dobry?
Dobry naukowiec musi nie tylko poprawnie przeprowadzić badania, ale także je umiejętnie sprzedać poprzez publikację. Podane w ten sposób do publicznej wiadomości wyniki, zostaną poddane dyskusji przez społeczność naukową.
Dobry artykuł to nie koniecznie ten przyjęty do publikacji, tylko taki, którego wnioski i zaproponowane rozwiązania czytający będzie mógł odnieść do siebie i wykorzystać w dalszej pracy.
Dobry artykuł to taki, który kryje w sobie cenną wskazówkę.
